ZUID-NOORWEGENS
MOOISTE DAGWANDELINGEN

Maximaal 5 uur zuivere looptijd.
De geparkeerde auto is begin- en eindpunt.

Het is nog steeds moeilijk om informatie te krijgen over mooie dagwandelingen
in Noorwegen.

Zo nu en dan verschijnt er een klein Duits wandelgidsje. Meestal is minder dan
de helft van de dagtochtjes daarin echt bijzonder. Wanneer dit boekje niet herdrukt
wordt, raken de goede wandelingen weer in de vergetelheid.

Van de Noorse bergwandelvereniging, Den Norske Turistforening (DNT), heb je
nog minder te verwachten. Zij kwam niet verder dan een brochure met een hand-
vol populaire dagtochtjes. "bekende klassiekers").
Voorbeelden hiervan zijn: Preikestolen, Gaustatoppen en de Besseggen-graat.

Dit schitterende land heeft echter tientallen pareltjes. De vraag blijft echter:
waar?

De stad Bergen gezien vanaf het bergstation van Fløybanen.

Van Zuid-Noorwegen heb ik door de jaren heen een collectie van ongeveer 50
dagwandelingen verzameld. Ze hebben de volgende karakteristieken:

• Begin- en eindpunt: is de geparkeerde auto.
• Moeilijkheidsgraad: tot ongeveer 500 hoogtemeters klimmen; dus licht tot
.. middelzwaar, (Slechts een enkele keer iets zwaarder zoals bijv. Besseggen)
• Tijdsduur: maximaal 5 uur zuivere looptijd ( een enkele keer 6). Met pauzes
.. erbij krijg je dan ongeveer 8 uur. Wie dus om 10.00 uur aanloopt, is rond
.. 18.00 uur terug.

Gaustatoppen (1883 m): een zeer resistente kwartsietberg, die bijna 1000 m boven de omgeving
uitsteekt.

Ongeveer de helft van deze collectie kwam je de laatste jaren ook tegen in twee
kleine Duitse wandelgidsjes:

• Wandern in Norwegen
...Sabine Gorsemann & C.Kaiser
.. (Dumont Verlag)
.. Hiervan bestaat ook een nederlandse vertaling van
.. de ANWB met als titel Wandelgids Noorwegen.

• Südliches Norwegen
.. Ute und Peter Freier
.. (Bruckman Verlag)
.. De uitgever mailde mij dat het boekje in 2008 niet meer
.. herdrukt wordt. Ik ben daarom zo vrij hier kopietjes van
.. de goede wandelingen op te nemen.

1. Zuid-Noorwegen: mooiste dagwandelingen.

2. Wandelgids Noorwegen
............... Sabine Gorsemann
................. (Wandelingen in volgorde van het boekje)

2. Ringebufjellet (ten zuiden van Rondane).
Rondwandeling langs twee watervallen en de Dørjuvet-kloof.

8. Åmotan *(aan de noordrand van de Dovrefjell).
Kloof met drie watervallen.

Åmotan.

11. Trolltindane * (bij de Trollstigen).
- Een prachtige wandeling in alpien landschap.
- Deze wandeling is alleen mogelijk bij goed weer en goed zicht. In dit gebied is
.. dat zelden het geval !
- Het is een behoorlijk zware tocht, maar wel erg bijzonder.
- Je kunt deze wandeling vergelijken met de Kjerag-wandeling. In beide gevallen
.. loop je naar de bovenrand van de ongeveer 1000 m hoge dalwand.
.. Bij de Kjerag is het dal later overstroomd door de zee en is nu een fjord: de
.. Lysefjord. Bij Romsdalen kwam de zee niet zo ver en bleef er een wild dal.
- Bij het uitzichtpunt boven, kijk je bijna loodrecht naar beneden in dat wilde
.. Romsdal. (Bij de Romsdalen-wandeling uit mijn collectie verderop, doe je het
.. omgekeerde. Dan kijk je omhoog naar deze steile rotswand.)

18. Austerdalsbreen * (aan de zuidrand van de jostedalsbreen).
- Wandeling door een U-vormig gletsjerdal naar het gletsjerfront (= het uiteinde
.. van de gletsjer).
- Bij de berghut Tungestølen kon je toentertijd gratis crampons (klimijzers) lenen
.. om.. onder je schoenen te binden. Daarmee kon je dan prima aan de westrand
.. een stukje over de gletsjer lopen. Er waren daar toentertijd geen gevaarlijke
.. spleten (of ijstorens).
- In Südliches Norwegen (wandeling 18) ging men ook nog over een smal paadje
.. ten westen van de gletsjer. Ik heb dat nooit gedaan. Het leek me te hachelijk.

21. Lom (ten noorden van Jotunheimen).
- Cultuurhistoirsche wandeling langs o.a. oude irrigatiewerken.
- Ook mooi uitzicht over het zeer droge Ottadal.

22.Besseggen * (Oost-Jotunheimen) Klassieker.
- Wandeling over de Besseggen-graat in een alpien landschap.
- Deze graat biedt een mooi uitzicht op de beide meren evenals de toppen en
.. gletsjers van Jotunheimen.
- Voor het dramatische effect is het beter om bij Gjendesheim naar boven te lopen;
.. vervolgens westwaart en de Besseggen-graat af te dalen. Met de boot keer je
.. terug naar Gjendesheim.
- Deze graat is erg mooi, maar de rest van de wandeling valt tegen.
- Het heeft geen zin deze wandeling te doen bij laaghangende bewolking. Maak in
.. dat geval de Leirungsdalen-wandeling.

.
De meren Gjende( 984 m) en Bessvatnet ( 1373 m) met daar tussenin de Besseggen-graat.

23. Bukkelaegret (Oost-Jotunheimen ; ten westen van Besseggen).
- Loop deze wandeling ook liever omgekeerd, dus van Memurubu naar Gjendebu
.. (bu = hut)
- Deze wandeling lijkt veel op de Besseggen-wandeling, maar dan zonder graat.
- In plaats van een graat heeft men hier Bukkelaegret. dit is een zeer steile
.. helling met een zigzaggend paadje. Ter beveiliging zijn er draden gespannen.
- Bij laaghangende bewolking niet doen ! Maak in dat geval de Leirungsdalen-
.. wandeling.

24. Utladalen * (West-Jotunheimen) Klassieker.
Wild dal met meerdere watervallen, o.a. de hoogste, ongereguleerde
waterval (275 m).
De wandeling in het ANWB-boekje is te lang en te zwaar Je kunt beter naar
Vetti lopen en daar bekijken wat je doet. Er zijn dan drie mogelijkheden:
- naar de voet van de waterval.
- halverwege naar Brendeteigen voor een gezicht op de waterval.
- steil naar boven naar Vettismorki, het mooie Fjelldennenbos.
Tot slot dezelfde weg weer terug.

25. Spåtind (in Huldreheimen; voorheen: Gausdal Vestfjellet)
(Huldreheimen is de fjell tussen Jotunheimen en Lillehammer).
Hoofdzakelijk in de kaalfjell, dus bóven de bosgrens.
Het vlakbij gelegen Ormtjernkampen ligt hoofdzakelijk ónder de bosgrens.
Definitie bosgrens = daar, waar er méér dan 30 m tussen 3 m hoge bomen komt.

26. Laerdal (ten oosten van Sognefjord).
Cultuurhistorische wandeling over de oude postweg door het kloofachtige Laer-
dal. Bezoek de prachtige staafkerk Borgund en maak daarna de mooie wandeling
naar het Vegmuseum en terug. Dus loop vanaf de staafkerk westwaarts over het
pad Sverrestigen, en kom terug over de oude postweg Vindhellavegen.

..........................



De Staafkerk van Borgund in het kloofachtige Laerdal.

27. Aurlandsdalen 1 * (ten zuidoosten van Sognefjord) Klassieker
- Wandeling door een kloofachtig en wild dal.
- Er zijn watervallen, stroomversnellingen, eenzame bergboerderijtjes en steile
.. paden in een prachtige natuur.
- Fascinerend zijn ook de verhalen over het getob van die arme mensen hier in
.. vroeger tijden.
- Deze wandeling gooit hoge ogen naar de titel mooiste wandeling van Noor-
.. wegen.

28. Aurlandsdalen 2 *
Het is een goed idee om het 7 uur lange voetpad van Øvstebø naar Vassbygd te
verwerken in twee kortere dagcirkels. Aurlandsdalen is een zeldzaam mooi dal.

29. Bergen * (stad aan de westkust) Klassieker.

30. Måbødalen * (westrand van de Hardangervidda) Klassieker.
Zeer wild dal met grootste, gereguleerde waterval.

35. Hemsedal (ten noordwesten van Gol).
Je wandelt omhoog naar de mooie uitzichtpunten van de Veslehødn en Storehødn
(vesle = klein; store = groot)

Enkele wandelingen uit dit boekje ken ik niet. Het zijn:
12.Kammen (ten zuid-westen van Åndalsnes).
13. Finse (ten noorden van de Hardangerjökulen).

3. Overige wandelingen ..(alfabetisch).

Hieronder zie je één van de wandelingen als voorbeeld: de Erdalen-wandeling
Met de vier knopjes kun je alle overige wandelingen laden.
De wandelingen die beginnen met B, C, D, E, of F zitten achter de eerste knop, enz.
Als je op het knopje klikt, komt er een wit venster en na korte tijd een pdf-bestand
met de wandelingen.
Soms lukt het niet de eerste keer; klik dan nogmaals op de knop.


........... ............ ........... . ..

4. Ordening van de wandelingen

.
Is het mogelijk de wandelingen te groeperen, zodat je uit enigszins gelijkende
wandelingen er één kunt kiezen? Dat is moeilijk, maar hier volgt een poging.
De wandelingen met een * erachter zijn de allerbesten.

"Utsiktspunkt" hoog boven een fjord:
- Molden * (bij Sognefjord).
- Skomakarnibbå (bij Stavanger).
- Preikestolen * (bij Stavanger).
- Kjerag (bij Stavanger).

"Utsiktspunkt" in alpien landschap:
- Trolltindane * (bij Åndalsnes).
- Galdhöpiggen * (Centraal-Jotunheimen).
- Besseggen * (Zuidoost-Jotunheimen).
- Skinnegga * (Zuid-Jotunheimen).
(Alpien landschap betekent met pieken en graten tussen
cirques (= karen) met steile achterwanden.
Een uitgesproken voorbeeld hiervan is de Galdhöpiggen-wandeling.
De andere drie liggen aan de rand van het alpien gebied en zijn
daardoor niet extreem.)

Overige "utsikspunkter" (dus niet bij een fjord en niet in alpien terrein):
Van noord naar zuid:
- Vingelen (ten zuidoosten van Röros).
- Straumbu (Oost-Rondane).
- Ormtjernkampen nasjonalpark * (Huldreheimen; voorheen: Gausdal Vestfjellet).
- Spåtind (Huldreheimen).
- Hemsedal (ten noordwesten van Gol).
- Bergen * (stad aan de westkust).
- Gausta * ( ten zuiden van Rjukan).
- Jonsknuten (ten zuiden van Kongsberg).
- Roholtfjell * (ten noorden van het Nisser-meer).

Wilde dalen (meestal met waterval(len):
Van noord naar zuid:
- Romsdalen * (bij Åndalsnes).
- Åmotan * (aan de noordrand van de Dovrefjell): 3 watervallen
- Utladalen * (West-Jotunheimen): hoogste, ongereguleerde waterval.
- Aurlandsdalen * 1 en 2 (ten zuidoosten van de Sognefjord)
- Måbødalen * (westrand van de Hardangervidda). Grootste, gereguleerde waterval.
- Kinsarvik * (westrand van de Hardangervidda): 4 grote watervallen.

Veel of bijzonder bos:
Van noord naar zuid:
- Glitra * (in Ottadalen): fjelloerbos.
- Ormtjernkampen nasjonalpark * (in Huldreheimen): oerbos.
- Gutulia nasjonalpark * (bij het Femund-meer): stukjes oerbos.
- Vassfaret * (ten oosten van Hallingdal): natuurbos in het Bringen natuurreservaat.
- Jonsknuten (ten zuiden van Kongsberg): productiebos.
- Roholtfjell * (ten noorden van het Nisser-meer): productiebos.

Gutulia nasjonalpark.

Naar (en op) een gletsjer:
- Bödalen * (ten noorden van de Jostedalsbreen).
- Austerdalsbreen * (ten zuiden van de Jostedalsbreen).
- Galdhöpiggen * (midden in Jotunheimen).
- Svellnosbreen * (midden in Jotunheimen).
Bij de eerste twee wandel je naar het gletsjerfront (= het uiteinde van de gletsjer).
Bij de laatste twee loop je ook op de gletsjer.

Over een grote puinhelling:
- Viglesdalen * (bij Stavanger). Onbegroeid.
- Romsdalen * (bij Åndalsnes). Begroeid.

Over een esker (= smeltwaterrug):
- Mölmannsdalen (bij Röros)

Vogel- en zoogdierobservaties:
- Runde * (vogeleiland bij Ålesund).
- Kongsvoll * (in de Dovrefjell): muskusossen.
- Fokstumyra * (in de Dovrefjell): vogels en elanden.
- Leirungsdalen (Oost-Jotunheimen): halftamme rendieren (en kramsvogels).
- Liomseter (Huldreheimen): elanden.
- Gutulia nasjonalpark * (ten zuiden van het Femund-meer): halftamme rendieren.
- Tovdal * ten oosten van Setesdal): bevers en elanden.

Cultuurhistorie:
- Lom (ten noorden van Jotunheimen): oud irrigatiesysteem.
- Laerdal (ten oosten van de Sognefjord): oude postweg.
- Jonsknuten (ten zuiden van Kongsberg): oude zilvermijnen.

5. Benodigdheden. ...

Weet je aanvullingen en verbeteringen van deze tekst?
Graag een e-mail naar:

En verder: GOD TUR !

Piet Smulders, 2006

... ...